Press "Enter" to skip to content

De Ster

Het was op de eerste dag van het nieuwe jaar dat bijna gelijktijdig vanuit drie observatoria werd aangekondigd dat de beweging van de planeet Neptunus, de buitenste van alle planeten die om de zon draaien, zeer onregelmatig was geworden. Ogilvy had reeds in december de aandacht gevestigd op een vermoedelijke vertraging van zijn snelheid. Zulk nieuws was nauwelijks geschikt om een wereld te interesseren waarvan het grootste deel van de inwoners niet op de hoogte was van het bestaan van de planeet Neptunus, noch veroorzaakte buiten de astronomische beroepsgroep de daaropvolgende ontdekking van een vage lichtvlek op afstand in het gebied van de verstoorde planeet grote opwinding. Wetenschappelijke mensen, nochtans, vonden het nieuws opmerkelijk genoeg, zelfs alvorens het bekend werd dat het nieuwe lichaam snel groter en helderder groeide, dat zijn motie vrij verschillend van de ordelijke vooruitgang van de planeten was, en dat de afbuiging van Neptunus en zijn satelliet nu van een ongekende soort werd. 

Weinig mensen zonder een wetenschappelijke opleiding kunnen zich het enorme isolement van het zonnestelsel voorstellen. De zon met zijn stipjes van planeten, zijn stof van planetoïden, en zijn ongrijpbare kometen, zwemt in een lege onmetelijkheid die bijna de verbeelding verslaat. Voorbij de baan van Neptunus is er ruimte, leeg voor zover menselijke observatie is doorgedrongen, zonder warmte of licht of geluid, kale leegte, voor twintig miljoen keer een miljoen mijl. Dat is de kleinste schatting van de afstand die moet worden afgelegd voordat de dichtstbijzijnde van de sterren is bereikt. En, afgezien van een paar kometen die minder substantieel zijn dan de dunste vlam, had geen enkele materie, voor zover de mens weet, ooit deze kloof van ruimte overgestoken, totdat in het begin van de twintigste eeuw deze vreemde dwaler verscheen. Het was een enorme massa materie, omvangrijk en zwaar, die zich zonder waarschuwing uit het zwarte mysterie van de hemel haastte naar de straling van de zon. Op de tweede dag was het duidelijk zichtbaar voor elk fatsoenlijk instrument, als een vlek met een nauwelijks waarneembare diameter, in het sterrenbeeld Leeuw in de buurt van Regulus. Nog even en een operaglas kon het bereiken. 

Op de derde dag van het nieuwe jaar werden de krantenlezers op twee halfronden voor het eerst bewust gemaakt van het werkelijke belang van deze ongewone verschijning aan de hemel. Een Londense krant kopte het nieuws: “Een botsing tussen planeten”, en verkondigde Duchaine’s mening dat deze vreemde nieuwe planeet waarschijnlijk met Neptunus zou botsen. De toonaangevende schrijvers gingen dieper op het onderwerp in, zodat in de meeste hoofdsteden van de wereld, op 3 januari, de verwachting bestond, hoe vaag ook, van een op handen zijnd verschijnsel aan de hemel; en terwijl de nacht volgde op de zonsondergang over de hele wereld, richtten duizenden mensen hun ogen naar de hemel om te kijken – en ze zagen de oude vertrouwde sterren, zoals ze altijd waren geweest. 

Tot het ochtend werd in Londen en Pollux onderging en de sterren bleek werden. Het was de dageraad van de winter, een ziekelijke filtering van het daglicht, en het licht van gas en kaarsen scheen geel in de ramen om te laten zien waar de mensen opbleven. Maar de geeuwende politieagent zag het, de drukke menigte op de markten stond verstijfd stil, de werklieden die op weg waren naar hun werk, de melkboeren, de chauffeurs van de nieuwswagens, de losbandigen die vermoeid en bleek naar huis gingen, de daklozen, de wachters op hun post, en op het platteland, de arbeiders die omzwierven, de stropers die naar huis glipten, overal in het schemerige, sneller wordende land kon men het zien – en op zee door zeelieden die de dag in de gaten hielden – een grote witte ster, die plotseling aan de westelijke hemel verscheen! 

Hij was helderder dan welke ster ook aan onze hemel, helderder dan de avondster op haar helderst. Hij gloeide nog steeds wit en groot, geen fonkelende lichtvlek, maar een kleine ronde helder schijnende schijf, een uur nadat de dag was aangebroken. En waar de wetenschap niet kwam, staarden en vreesden de mensen, en vertelden elkaar van de oorlogen en pestilentiën die door deze vurige tekenen aan de hemel werden voorspeld. Stoere Boeren, schemerige Hottentotten, zwarten van de Goudkust, Fransen, Spanjaarden, Portugezen, stonden in de warmte van de zonsopgang te kijken naar het ondergaan van deze vreemde nieuwe ster. 

En in honderd observatoria was er onderdrukte opwinding geweest, die bijna tot schreeuwen was gestegen, toen de twee ver verwijderde lichamen samen waren gesneld; en men haastte zich heen en weer, om fotografische apparaten en spectroscopen te verzamelen, en dit en dat, om dit nieuwe verbazingwekkende schouwspel vast te leggen, de vernietiging van een wereld. Want het was een wereld, een zusterplaneet van onze aarde, veel groter dan onze aarde inderdaad, die zo plotseling in vlammende dood was gevlogen. Neptunus was vierkant getroffen door een vreemde planeet uit de ruimte, en de hitte van de inslag had twee massieve bollen in één grote gloeiende massa veranderd. Die dag, twee uur voor zonsopgang, ging de bleke grote witte ster rond de wereld, slechts vervagend naarmate hij in westelijke richting zakte en de zon erboven kwam. Overal verwonderde men zich erover, maar van allen die hem zagen, verwonderde niemand zich meer dan de zeelieden, gewone sterrenwachters, die ver weg op zee niets van zijn komst hadden gehoord en hem nu zagen opkomen als een dwergmaan, zenitwaarts klimmen, boven hun hoofd hangen en westwaarts zinken met het verstrijken van de nacht. 

En toen hij de volgende keer boven Europa oprees, waren er overal massa’s toeschouwers op heuvelhellingen, op daken van huizen, op open plekken, starend naar het oosten, naar het opkomen van de grote nieuwe ster. Hij rees op met een witte gloed ervoor, als de gloed van een wit vuur, en zij die hem de vorige nacht hadden zien opkomen, schreeuwden het uit bij het zien ervan. “Hij is groter,” riepen ze. “Hij is helderder!” En inderdaad, de maan, een kwart vol en in het westen ondergaand, was in haar schijnbare grootte niet te vergelijken, maar nauwelijks in al haar breedte had zij nu zoveel helderheid als de kleine cirkel van de vreemde nieuwe ster. 

‘Hij is helderder!” riepen de mensen in de straten. Maar in de schemerige observatoria hielden de toeschouwers hun adem in en tuurden naar elkaar. ‘Hij is dichterbij’, zeiden ze. ‘Dichterbij!

En stem na stem herhaalde, ‘Hij is dichterbij,’ en de klikkende telegraaf nam dat op, en het trilde langs de telefoondraden, en in duizend steden vingerden grimmige samenstellers het lettertype. “Hij is dichterbij.’ Schrijvende mannen in kantoren, getroffen door een vreemd besef, gooiden hun pennen neer, pratende mensen op duizend plaatsen kwamen plotseling tot een groteske mogelijkheid in die woorden: ‘Hij is dichterbij’. Het raasde door ontwakende straten, het werd geschreeuwd over de vorstverlichte wegen van stille dorpen; mannen die deze dingen hadden gelezen van de kloppende band stonden in geelverlichte deuropeningen het nieuws te schreeuwen naar de voorbijgangers. “Hij is dichterbij.’ Mooie vrouwen, blozend en glinsterend, hoorden het nieuws schertsend verteld worden tussen de dansen, en veinsden een intelligente belangstelling die ze niet voelden. ‘Dichterbij! Inderdaad. Hoe merkwaardig! Wat moeten mensen toch slim zijn om zulke dingen te weten te komen!’

Eenzame zwervers op hun tocht door de winternacht mompelden deze woorden om zichzelf te troosten, terwijl ze naar de hemel keken. Hij moet dichterbij zijn, want de nacht is zo koud als liefdadigheid. Hij lijkt niet veel warmte te geven als het dichterbij is.

‘Wat betekent een nieuwe ster voor mij?’ riep de wenende vrouw die naast haar overledenen knielde. 

De schooljongen, vroeg opgestaan voor zijn examenwerk, puzzelde het voor zichzelf uit – met de grote witte ster breed en helder schijnend door de vorst-bloemen van zijn raam. ‘Centrifugaal, centripetaal,’ zei hij, met zijn kin op zijn vuist. Stop een planeet in zijn vlucht, beroof hem van zijn middelpuntvliedende kracht, wat dan? Centripetale kracht heeft het, en het valt naar beneden in de zon! En dit… 

‘Staan wij in de weg? Ik vraag mij af–‘

Het licht van die dag ging den weg zijner broeders, en met de latere wachten van de vriesdonkere duisternis rees de vreemde ster weer op. En die was nu zo helder dat de wassende maan slechts een bleekgele schim van zichzelf leek, die reusachtig in de zonsondergang hing. In een Zuid-Afrikaanse stad was een belangrijke man getrouwd, en de straten stonden in lichterlaaie om zijn terugkeer met zijn bruid te verwelkomen. ‘Zelfs de hemel is verlicht,’ zei de vleier. Onder Steenbok zaten twee zwarte vrouwen, die uit liefde voor elkaar de wilde beesten en boze geesten trotseerden, samengehurkt in een rietkraag waar de vuurvliegen rondzwermden. ‘Dat is onze ster’, fluisterden ze, en ze voelden zich op een vreemde manier getroost door de zoete schittering van zijn licht. 

De meester-wiskundige zat in zijn privé-kamer en schoof de papieren van zich af. Zijn berekeningen waren al klaar. In een klein wit flesje zat nog een beetje van het medicijn dat hem vier lange nachten wakker en actief had gehouden. Elke dag had hij, sereen, oprecht, geduldig als altijd, zijn lezing aan zijn studenten gegeven en was dan onmiddellijk teruggekomen op deze gedenkwaardige berekening. Zijn gezicht was ernstig, een beetje getekend en hectisch door zijn gedrogeerde activiteit. Enige tijd leek hij in gedachten verzonken. Toen ging hij naar het raam, en de jaloezie ging met een klik omhoog. Halverwege de hemel, boven de opeengestapelde daken, schoorstenen en torens van de stad, hing de ster. 

Hij keek ernaar zoals je in de ogen van een dappere vijand zou kijken. ‘Je kunt me doden,’ zei hij na een stilte. ‘Maar ik kan jou – en wat dat betreft het hele universum – in de greep houden van dit kleine brein. Ik zou niet veranderen. Zelfs nu niet.’

Hij keek naar de kleine fles. ‘Er zal geen slaap meer nodig zijn,’ zei hij. De volgende dag ging hij om twaalf uur ’s middags – stipt op de minuut – de collegezaal binnen, legde zijn hoed op het uiteinde van de tafel, zoals zijn gewoonte was, en koos zorgvuldig een groot stuk krijt uit. Het was een grap onder zijn studenten dat hij geen college kon geven zonder dat stuk krijt in zijn vingers te rommelen, en eens was hij tot impotentie geslagen doordat ze zijn voorraad verstopten. Hij kwam en keek onder zijn grijze wenkbrauwen naar de opkomende rijen jonge, frisse gezichten, en sprak met zijn gebruikelijke bestudeerde alledaagsheid van formulering. ‘Er zijn omstandigheden ontstaan, omstandigheden buiten mijn macht,’ zei hij en pauzeerde, ‘die mij zullen beletten de weg te voltooien die ik had uitgestippeld. Het lijkt erop, heren, als ik het duidelijk en kort mag zeggen, dat de mens tevergeefs heeft geleefd.’

De studenten keken elkaar aan. Hadden ze het goed gehoord? Gek? Opgetrokken wenkbrauwen en grijnzende lippen waren er, maar een of twee gezichten bleven geconcentreerd op zijn kalme grijsomrande gezicht. ‘Het zal interessant zijn,’ zei hij, ‘deze morgen te wijden aan een uiteenzetting, voor zover ik het u duidelijk kan maken, van de berekeningen die mij tot deze conclusie hebben gebracht. Laten we aannemen–‘

Hij wendde zich naar het schoolbord, terwijl hij een diagram overpeinsde op de voor hem gebruikelijke wijze. ‘Wat was dat over ’tevergeefs geleefd’?’ fluisterde een leerling tegen een andere. ‘Luister,’ zei de ander, terwijl hij naar de docent knikte. 

En weldra begonnen ze het te begrijpen. 

Die nacht kwam de ster later op, want zijn eigenlijke oostwaartse beweging had hem een eind over Leo naar Maagd gevoerd, en zijn helderheid was zo groot dat de hemel een lichtgevend blauw werd toen hij opkwam, en elke ster was op zijn beurt verborgen, behalve Jupiter bij het zenit, Capella, Aldebaran, Sirius en de punters van de Beer. Hij was heel wit en mooi. Vele delen van de wereld werden die nacht omringd door een bleke aureool. Hij was merkbaar groter; aan de heldere brekingshemel van de tropen leek hij bijna een kwart van de grootte van de maan te hebben. In Engeland vroor het nog aan de grond, maar de wereld was even helder verlicht alsof het midzomers maanlicht was. Bij dat koude heldere licht kon men heel gewone drukletters lezen, en in de steden brandden de lampen geel en vaal. 

En overal was de wereld die nacht wakker, en in het hele christendom hing een somber geroezemoes in de heldere lucht over het platteland als het gekwetter van bijen in de heide, en dit ruisende tumult groeide in de steden uit tot een geraas. Het was het luiden van de klokken in een miljoen klokkentorens en torens, die de mensen opriepen om niet meer te slapen, niet meer te zondigen, maar zich in hun kerken te verzamelen en te bidden. En boven ons, steeds groter en helderder naarmate de aarde voortschreed en de nacht verstreek, verrees de verblindende ster. 

En in alle steden stonden de straten en huizen in lichterlaaie, de scheepswerven schitterden, en alle wegen die naar het hoge land leidden, waren de hele nacht verlicht en druk bevolkt. En in alle zeeën rond de beschaafde landen stonden schepen met kloppende motoren en schepen met buigende zeilen, volgeladen met mensen en levende wezens, uit te kijken naar de oceaan en het noorden. Want reeds was de waarschuwing van de meester-wiskundige over de gehele wereld telegrafisch overgebracht, en in honderd talen vertaald. De nieuwe planeet en Neptunus, in een vurige omhelzing gesloten, wervelden voorwaarts, steeds sneller en sneller naar de zon. Reeds elke seconde vloog deze brandende massa honderd mijl, en elke seconde nam zijn ontzagwekkende snelheid toe. Zoals het nu vloog, zou het inderdaad honderd miljoen mijlen van de aarde passeren en haar nauwelijks raken. Maar dichtbij zijn voorgenomen weg, nog slechts lichtjes verstoord, draaide de machtige planeet Jupiter en zijn manen die prachtig rond de zon vegen. Elk moment nu werd de aantrekkingskracht tussen de vurige ster en de grootste van de planeten sterker. En het resultaat van die aantrekkingskracht? Onvermijdelijk zou Jupiter van zijn baan worden afgebogen in een elliptisch pad, en de brandende ster, door zijn aantrekkingskracht ver van zijn zonnestuwing geslingerd, zou ‘een gebogen pad beschrijven’ en misschien in botsing komen met, en zeker zeer dicht langs onze aarde passeren. ‘Aardbevingen, vulkaanuitbarstingen, cyclonen, zeewaters, overstromingen, en een gestage stijging van de temperatuur tot ik weet niet welke grens’– zo voorspelde de meester-wiskundige. 

En boven hem, om zijn woorden uit te voeren, eenzaam en koud en levendig, straalde de ster van de komende ondergang. 

Voor velen die er die nacht naar staarden tot hun ogen pijn deden, leek het alsof het onheil zichtbaar naderde. En die nacht veranderde ook het weer, en de vorst die heel Midden-Europa en Frankrijk en Engeland in zijn greep had, verzachtte naar een dooi. 

Maar u moet niet denken, omdat ik gesproken heb over mensen die de hele nacht door baden en mensen die aan boord van schepen gingen en mensen die naar bergachtig land vluchtten, dat de hele wereld al in doodsangst verkeerde vanwege de ster. In feite regeerden de gewoonten en gebruiken nog steeds over de wereld, en afgezien van het gepraat van nutteloze ogenblikken en de pracht van de nacht waren negen van de tien mensen nog steeds bezig met hun gewone bezigheden. In alle steden gingen de winkels, op een enkele na, op de normale uren open en dicht, de dokter en de begrafenisondernemer oefenden hun beroep uit, de arbeiders verzamelden zich in de fabrieken, soldaten trainden, geleerden studeerden, minnaars zochten elkaar op, dieven loerden en vluchtten, politici beraamden hun plannen. De persen van de kranten bulderden de hele nacht door, en menige priester van deze en gene kerk wilde zijn heilige gebouw niet openen om wat hij beschouwde als een dwaze paniek te bevorderen. De kranten drongen aan op de les van het jaar 1000; want ook toen had men het einde voorzien. De ster was geen ster – louter gas – een komeet; en als het een ster was, kon hij de aarde onmogelijk treffen. Er was geen precedent voor zoiets. Het gezond verstand was overal stevig, minachtend, schertsend, een beetje geneigd om de koppige angsthazen te vervolgen. Die nacht, om kwart over zeven op Greenwich tijd, zou de ster het dichtst bij Jupiter staan. Dan zou de wereld zien welke wending de dingen zouden nemen. De grimmige waarschuwingen van de meester-wiskundige werden door velen beschouwd als zelfpromotie. Het gezond verstand tenslotte, een beetje verhit door de argumenten, gaf zijn onwrikbare overtuiging te kennen door naar bed te gaan. Zo gingen ook barbaarsheid en wreedheid, al moe van de nieuwigheid, over tot hun nachtelijke bezigheden, en met uitzondering van een jankende hond hier en daar, liet de beestenwereld de ster ongehoord. 

En toch, toen eindelijk de wachters in de Europese Staten de ster zagen opkomen, een uur later weliswaar, maar niet groter dan hij de vorige nacht was geweest, waren er nog genoeg wakker om te lachen om de meester-wiskundige – om het gevaar te aanvaarden alsof het voorbij was. 

Maar hierna hield het lachen op. De ster groeide – hij groeide met een verschrikkelijke vastheid uur na uur, elk uur een beetje groter, een beetje dichter bij het middernachtelijk zenit, en helderder en helderder, totdat hij de nacht in een tweede dag had veranderd. Was het recht aan de aarde in plaats van in een gebogen weg gekomen, had het geen snelheid aan Jupiter verloren, het moet de tussenliggende kloof in één dag overgestoken hebben, maar zoals het was vergde het vijf dagen in totaal om langs onze planeet te komen. De volgende nacht was het een derde van de grootte van de maan geworden alvorens het aan Engelse ogen zette, en de dooi was verzekerd. Hij steeg over Amerika op, bijna even groot als de maan, maar verblindend wit om aan te zien, en heet, en een zucht van hete wind blies nu met haar stijgende en toenemende kracht, en in Virginia, en Brazilië, en beneden in de St. Lawrence vallei scheen hij met tussenpozen door een stuwende riek van donderwolken, flikkerende violette bliksem, en ongekende hagel. In Manitoba was er dooi en verwoestende overstromingen. En op alle bergen van de aarde begon die nacht de sneeuw en het ijs te smelten, en alle rivieren die uit het hoogland kwamen, stroomden dik en troebel, en spoedig – in hun bovenloop – met wervelende bomen en de lichamen van beesten en mensen. Ze stegen gestadig, gestadig in de spookachtige schittering, en kwamen ten slotte druppelend over hun oevers, achter de vliegende bevolking van hun valleien. 

Langs de kust van Argentinië en op de Zuid-Atlantische Oceaan waren de getijden hoger dan ze ooit in de herinnering van de mens waren geweest, en de stormen dreven het water in vele gevallen vele kilometers landinwaarts, waardoor hele steden verdronken. En ’s nachts nam de hitte zodanig toe dat het opkomen van de zon te vergelijken was met het verschijnen van een schaduw. De aardbevingen begonnen en namen toe totdat overal in Amerika, van de poolcirkel tot Kaap Hoorn, hellingen wegschoven, spleten opengingen en huizen en muren afbrokkelden tot vernietiging. De hele zijkant van de Cotopaxi gleed uit in één grote stuiptrekking, en een tumult van lava stroomde naar buiten zo hoog en breed en snel en vloeibaar dat het in één dag de zee bereikte. 

Zo marcheerde de ster, met de maan in haar kielzog, over de Stille Oceaan, sleepte de onweersbuien mee als de zoom van een kleed, en de groeiende vloedgolf die daarachter zwoegde, schuimend en gretig, overspoelde eiland en eiland en veegde ze vrij van mensen. Totdat die golf eindelijk aankwam– in een verblindend licht en met de adem van een oven, snel en verschrikkelijk kwam het– een muur van water, vijftig voet hoog, brullend hongerig, op de lange kusten van Azië, en trok landinwaarts over de vlaktes van China. Een tijdlang toonde de ster, nu heter en groter en helderder dan de zon in haar kracht, met genadeloze schittering het uitgestrekte en dichtbevolkte land; steden en dorpen met hun pagodes en bomen, wegen, uitgestrekte akkers, miljoenen slapeloze mensen die in hulpeloze angst naar de gloeiende hemel staarden; en toen, laag en toenemend, kwam het geruis van de vloed. En zo was het met miljoenen mensen die nacht; een vlucht, met ledematen zwaar van hitte en adem hevig en schaars, en de vloed als een muur snel en wit achter. En dan de dood. 

China brandde witgloeiend, maar over Japan en Java en alle eilanden van Oost-Azië was de grote ster een bol van dof rood vuur vanwege de stoom en rook en as die de vulkanen uitspuwden om zijn komst te begroeten. Boven was de lava, hete gassen en as, en beneden de ziedende overstromingen, en de hele aarde wiegde en rommelde door de aardbevingsschokken. Weldra smolt de sneeuw van Thibet en de Himalaya en stroomde die door tien miljoen steeds dieper wordende samenvloeiende kanalen naar beneden over de vlakten van Birma en Hindostan. De verwarde toppen van de Indische oerwouden stonden op duizenden plaatsen in lichterlaaie, en onder het snelstromende water rond de stammen lagen duistere voorwerpen die nog zwakjes spartelden en de bloedrode tongen van het vuur weerkaatsten. En in een stuurloze verwarring vluchtte een menigte mannen en vrouwen over de brede rivierwegen naar die ene laatste hoop van de mens – de open zee. 

Groter werd de ster, en groter, heter en helderder met een verschrikkelijke snelheid nu. De tropische oceaan had zijn fosforescentie verloren, en de wervelende stoom steeg in spookachtige kransen op uit de zwarte golven die zich onophoudelijk stortten, gespikkeld met door storm geteisterde schepen. 

En toen kwam er een wonder. Het leek voor degenen die in Europa keken naar het rijzen van de ster alsof de wereld haar omwenteling moest hebben gestaakt. Op duizenden open vlaktes van laagland en hoogland keken de mensen, die daarheen gevlucht waren voor de overstromingen en de vallende huizen en glijdende hellingen, tevergeefs uit naar het opgaan van de ster. Uur na uur volgde een vreselijke spanning, en de ster steeg niet op. Opnieuw richtten de mensen hun ogen op de oude sterrenbeelden die ze voor altijd verloren hadden gewaand. In Engeland was het warm en helder, hoewel de grond voortdurend trilde, maar in de tropen waren Sirius en Capella en Aldebaran te zien door een sluier van stoom. En toen de grote ster eindelijk, bijna tien uur te laat, opkwam, stond de zon er dicht bij, en in het centrum van zijn witte hart was een zwarte schijf. 

Boven Azië was de ster achter de beweging van de hemel beginnen te vallen, en toen plotseling, hangende boven India, was zijn licht versluierd. Heel de vlakte van India van de monding van de Indus tot de monding van de Ganges was die nacht een ondiepe woestenij van glanzend water, waaruit tempels en paleizen, terpen en heuvels oprees, zwart van de mensen. Elke minaret was een samengeklonterde massa mensen, die een voor een in het troebele water vielen, terwijl hitte en verschrikking hen overvielen. Het hele land leek te beven en plotseling trok er een schaduw over die oven van wanhoop, en een zucht koude wind, en een samenkomst van wolken, uit de koele lucht. Mannen die bijna verblind naar de ster opkeken, zagen dat een zwarte schijf over het licht kroop. Het was de maan, die tussen de ster en de aarde kwam. En terwijl de mensen tot God riepen om dit uitstel, kwam uit het Oosten met een vreemde, onverklaarbare snelheid de zon tevoorschijn. En toen haastten ster, zon en maan zich samen door de hemelen. 

Zo gebeurde het dat voor de Europese toeschouwers ster en zon dicht bij elkaar rezen, een tijd lang voortraasden en dan langzamer, en ten slotte tot rust kwamen, ster en zon versmolten tot één vlammende gloed op het hoogtepunt van de hemel. De maan verduisterde niet langer de ster, maar werd uit het oog verloren in de schittering van de hemel. En hoewel degenen die nog in leven waren het voor het grootste deel beschouwden met die doffe domheid die honger, vermoeidheid, hitte en wanhoop teweegbrengen, waren er toch mensen die de betekenis van deze tekenen konden begrijpen. Ster en aarde waren het dichtst bij elkaar geweest, hadden om elkaar heen gedraaid, en de ster was gepasseerd. Hij trok zich al terug, sneller en sneller, in de laatste fase van zijn lange reis naar de zon. 

En toen pakten de wolken zich samen en verduisterden ze het zicht op de hemel, donder en bliksem weefden een kleed om de wereld; overal op aarde viel een regenbui zoals de mens nog nooit had gezien, en waar de vulkanen rood oplichtten tegen het wolkendek daalden modderstromen neer. Overal stroomde het water van het land af, modderige ruïnes achterlatend, en de aarde werd bezaaid als een door de storm verwoest strand met alles wat was blijven drijven, en de dode lichamen van de mensen en de bruten, haar kinderen. Dagenlang stroomde het water van het land af, veegde grond en bomen en huizen die in de weg stonden weg, en stapelde enorme dijken op en schepte Titanische geulen uit over het platteland. Dat waren de dagen van duisternis die volgden op de ster en de hitte. Gedurende deze dagen, en gedurende vele weken en maanden, gingen de aardbevingen door. 

Maar de ster was gepasseerd en de mensen, hongerig en slechts langzaam moed verzamelend, zouden kunnen terugkruipen naar hun verwoeste steden, begraven graanschuren en doorweekte velden. De weinige schepen die aan de stormen van die tijd waren ontkomen, kwamen verdoofd en verbrijzeld aan en baanden zich voorzichtig een weg door de nieuwe merktekens en klippen van eens vertrouwde havens. En naarmate de stormen afnamen, bemerkten de mensen dat overal de dagen heter waren dan vroeger, en de zon groter, en de maan, gekrompen tot een derde van haar vroegere grootte, nam nu vierentachtig dagen tussen haar twee nieuwe maanen.

Maar over de nieuwe broederschap die nu onder de mensen ontstond, over het redden van wetten en boeken en machines, over de vreemde verandering die IJsland en Groenland en de kusten van Baffin’s Bay hadden ondergaan, zodat de zeelieden die daar nu kwamen, hen groen en gracieus aantroffen en hun ogen nauwelijks konden geloven, vertelt dit verhaal niets. Evenmin over de beweging van de mensheid nu de aarde warmer was geworden, noordwaarts en zuidwaarts naar de polen der aarde. Het gaat alleen over de komst en het voorbijgaan van de Ster. 

De Marsiaanse astronomen – want er zijn astronomen op Mars, hoewel zij heel andere wezens zijn dan de mensen – waren natuurlijk diep geïnteresseerd in deze dingen. Zij zagen ze natuurlijk vanuit hun eigen standpunt. Gezien de massa en de temperatuur van het projectiel dat door ons zonnestelsel in de zon werd geslingerd,’ schreef een van hen, ‘is het verbazingwekkend wat een kleine schade de aarde, die het zo net miste, heeft opgelopen. Alle bekende continentale markeringen en de massa’s van de zeeën blijven intact, en het enige verschil lijkt inderdaad een inkrimping te zijn van de witte verkleuring (verondersteld wordt bevroren water te zijn) rond beide polen.’ Wat alleen maar laat zien hoe klein de grootste menselijke catastrofe kan lijken, op een afstand van een paar miljoen mijl. 

© 1897 H.G. Wells. Vertaling Goran Lowie. Oorspronkelijk gepubliceerd in The Graphic, Christmas Number 1897.

H.G. Wells
+ posts

H.G. Wells was een Engelse romanschrijver, journalist, socioloog en historicus. Hij werd vooral bekend door zijn sciencefictionromans als The Time Machine en The War of the Worlds. Hij wordt gezien als een van de belangrijkste stemmen van de vroege speculatieve literatuur.

Be First to Comment

    Een reactie achterlaten

    Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.

    Speculatief Magazine © 2022